Sürdürülebilir Yaşam Alanları Tasarımı
Benko Ana Sayfa
 
 
SYA Faaliyetlerimiz

Sürdürülebilir Yaşam Alan Tasarımı Yol Haritası

Bir arazi üzerinde yeni bir yaşam alanı kurulacak,

  • Bir birey veya aile için ev ve bahçe,
  • Ekolojik çiftlik,
  • Bir grup insan için site, yaşam alanı,
  • Ekolojik park,
  • Daha büyük sayıda insan için bir ekolojik köy de olabilir.

Sürdürülebilir yaşam alanları tasarımında büyük hatalar yapmaktan kaçınırız çünkü büyük hatalar büyük maliyetlere, zaman kaybına, moral bozukluğuna, yılgınlığa ve iflasa yol açabilir. Küçük hatalar yapılabilir, bunlar düzeltilebilecek hatalardır ve ders alınarak sonrasında daha sağlam işler yapmamıza da neden olabilirler.

Büyük hatalardan ilki vizyon ve misyonu başlangıçta netleştirmemektir.

 

İlk Adım: Vizyon ve Misyon

  • Kurmak istediğin yaşam alanını 5 yıl sonra, 10 yıl sonra nasıl hayal ediyorsun?
  • Kısa, orta ve uzun vadede beklentilerin neler?
  • Hedefi belirlemeli ki, o hedefe erişmek üzere yol haritası meydana çıksın.

 

Örnek: 1-2 dönüm arazi içinde bir evim ve bahçem olsun

Vizyon: Mümkün olabildiğince kendi kendine yetebilen, kendi doğal gıdasını yetiştiren, kendi temiz enerjisini üreten, az masraflı, keyifli bir yaşam alanım olsun. Gelir elde etmek istenebilir veya başka kaynaklardan gelir elde ediliyorsa, öncelik birey/ailenin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar doğal gıda üretimi de olabilir. Gelir elde edilecekse, ne şekilde ve ne miktarlarda elde edilmek istendiği düşünülmelidir. Akıllı tasarımda mevcut kaynaklar, imkanlar, yerel sınırlar dahilinde mantıklı beklentiler olması gerekir.

Ayrıca her bireyin yaşamak istediği farklı coğrafya, iklim olabilir. Yaşamak istediğin yerle beklentilerinin uyuşması gerekir. Güneyde deniz kıyısında veya denize yakın bir yerde arazin olsun isteyebilirsin veya arazin vardır. Ama bu bölgede ciddi su sıkıntısı da olabilir. Eğer yeterli su kaynağın yoksa hayal ettiğin bir çok şeyi gerçekleştiremeyebilirsin.

Vizyon ile o vizyonu gerçekleştireceğin arazinin uyuşması gerekir. Bu noktada vizyona uyacak doğru arazi seçimi gündeme gelir. Eğer araziniz yoksa, bir sonraki adım arazi seçimi olacaktır. Eğer araziniz varsa, o zaman o arazinin kaynak ve imkanlarına paralel şekilde vizyonu geliştirmek/değiştirmek gerekir. Bu noktada sonraki adım yerelin kaynak ve imkanlarını araştırmak olmalıdır.

 

Örnek: Bir grup insanın yaşayacağı bir site

Vizyon: Bir site inşa edip, insanlara satarak para kazanmak istiyorum. Benzer projelerden farklı olsun ve potansiyel müşteriler bu projeyi tercih etsin. Ama maliyetleri benzerlerinden farklı olmasın.

Fazlalık, bolluk, bereket elde etmek tasarımın erişmek istediği neticedir. Finansal bolluk - para kazanmakta da sorun yok. Ancak tasarımda bileşenler arasında işleyişleri öyle etkili kullanabilirsiniz ki, benzer maliyetle veya az bir farkla neticede birden fazla fayda elde edilebilir. Yani para kazanırken aynı anda o yerleşkede yaşayacak insanlar için çoklu faydalar sağlayan çözümler de sunabilirsiniz.

 

2. Adım: Doğru Arazi Seçimi

Eğer mevcutta bir arazi varsa, o zaman vizyonu o arazinin ve yerelin kaynaklarına göre şekillendirmek gerekir. Bu durumda sonraki adım mevcut kaynakların araştırılması olacaktır.

Eğer henüz arazi yoksa ve vizyon için arazi bakılacaksa, o zaman vizyona uygun arazi seçimi kritiktir.

Yanlış arazi seçimi en büyük hatalardandır; maliyetleri çok artırabilir, yaşamı zorlaştırabilir. Mesela kuzey bakılı yamaçlardaki yapılar: soğuk kış rüzgarlarına açık, aşırı enerji maliyetleri, gıda, enerji üretmek daha zor olur. Eğimli arazide derin yarıklar varsa sel riski vardır. Hakim rüzgarlara açıksa başta ısıtma olmak üzere türlü sorunlar doğurur. ( Bunlar sadece örnek olarak verilmiştir, daha birçok büyük hata yapma riski olan durum mevcuttur.)

Vizyona uygun araziyi seçebilmek için peyzajı okumayı bilmekte çok fayda vardır. Peyzajı okuma konusu Permakültür Tasarım Sertifika kurslarımızda işlenir.

 

3. Adım: Araştırma

Doğru arazi seçimi ile Araştırma bazı durumlarda aynı anda, birlikte yapılması gereken çalışmalar olabilir. Şöyle düşünün:

Bir vizyonumuz var - bunu puzzle yapmaya benzetebiliriz. Puzzle'ı tamamlamak ve bütünün resmini görmek istiyoruz. Ama önce puzzle'ın bütün parçalarını masa üzerine toplamak gerekiyor. Parçalar eksik kalmamalı, araştırma kısmı bu açıdan çok önemlidir.

Uygun olabilecek arazi seçildiğinde, veya mevcutta bir arazi varsa vizyonumuza uygunluğunun ve kapasitesinin belirlenmesi için bazı kritik çalışmalar yapmakta çok fayda vardır:

  • Arazi üzerine düşen enerji kapasitelerini anlamak: güneş, rüzgar, su/yağış
  • Yerelin mevcut ve geçmiş iklim koşullarını öğrenmek
  • Toprak yapısını tanımak
    • gerek doğal gıda yetiştirmek, gerekse doğal yapılar için yapı malzemesi kaynağı açısından önemlidir
  • Toprağın su tutma kapasitesini anlamak
  • Bitki örtüsünü tanımak
  • Arazi içinde ve çevresindeki yerel kaynakları tespit etmek
  • Arazinin temiz enerji üretme kapasitesini tespit etmek
  • Arazide yetiştirilebilecek bitki, hayvan türleri, miktarlarını belirlemek
  • Arazide üretilebilecek fazlalıkları belirlemek...

Ne kadar çok veri toplarsak, o kadar çok puzzle parçasını bir araya getirmiş oluruz. Doğru ve etkili tasarım için önemli adımdır.

Verdiğimiz hizmetler arasında 'Arazinin Permakültür Tasarımı' bu araştırmaları içerir.

 

4. Adım: Arazinin Coğrafi Verilerini Yakalama

Projenin gerçekleştirileceği araziyi belirledik, yerel kaynaklarını araştırdık, vizyonumuza uygunluğunu teyid ettik. Arazide tasarıma başlamak için şimdiki adım arazinin coğrafi verilerini elde etmek olacaktır. Burada profesyonel hizmet almak gerekir.

Yakın zamanlara kadar tek seçeneğimiz vardı, bir harita mühendisini getirmek. Harita mühendisi arazi üzerinde ölçümler yapar ve arazinin topografik haritasını çıkarıp size verir. Aşağıdakine benzer bir haritadır:

Bu haritaları okumayı bilmeyenler için bir sürü karmaşık çizgi olarak görünebilir ancak projeyi tasarlayacak, uygulayacak mimar ve mühendisler için elzemdir. Bu haritalar arazide aynı rakım/kottaki seviyeleri (eşyüzey eğrilerini) belirtir. Mesela yukarıda sol altta 4300 metre kotunda bir tepe var ve sağ üste doğru 1500 metreye kadar alçaldığını görüyoruz. Çizgiler arasındaki mesafe ne kadar azsa, orada o kadar dik eğim vardır ve tersine çizgiler arasında mesafe ne kadar açıksa, orası o kadar düzlüktür.

Topografik harita ile arazi eşyüzey eğrilerini belirlenmiş olur ancak arazi üzerindeki diğer nesneler bilinmez. Eğer arazide ağaçlar, yapılar varsa, harita mühendisinden bu nesneleri de harita üzerine yerleştirmesi istenebilir - bu ek bir iştir, ayrı bir maliyettir. Harita mühendisi topografik harita üzerine ağaçların bulunduğu yerlere noktalar koyarak konumlarını size verir.

Yeni ileri teknoloji ile bundan çok daha fazlasını yapabiliyoruz.

Araziyi keşfe gittiğimizde bir dron uçurup yüksekten arazinin ve çevresinin yüzlerce fotoğrafını çekiyoruz. Ofise döndüğümüzde bu fotoğrafları Context Capture yazılımına aktarıp arazinin 3-boyutlu modelini elde ediyoruz.

Arazinin 3-boyutlu dijital modelini elde etme aşamaları ve 3 boyutlu model üzerinde ölçümlere örnek:

 

Arazi dijital modellerini internette yayınlayabiliyoruz. Proje sahibine bu modelleri kendi bilgisayarlarında görselleyebilmeleri için ücretsiz görselleyici yazılımı da veriyoruz.

Aşağıda Belentepe Çiftliği'nin Nisan 2016'da kayda alınmış 3-boyutlu dijital modeli içinde gezinti yapabilirsiniz:

 

Arazinin keşif sırasındaki mevcut hali kayıt altına alınmış oluyor. Daha sonraki aşamaları da benzer şekilde kaydedilerek, zaman içindeki değişimin 4 boyutlu (3 boyutlu kartezyen koordinatlarda + 4. zaman boyutunda) kayıt kütüphanesi elde edilebilir ve internet ortamında da paylaşılabilir.

Tasarımcılar ofislerinde arazi üzerindeki ağaçlar arası mesafe, yüzey alanı ve hacim ölçümlerini dijital model üzerinde kolayca yapabilirler.

Ayrıca bu 3-boyutlu dijital modelde arazinin topografik haritası da elde edilebilir:

 

5. Adım: Arazinin Permakültür Tasarımı

Tasarıma başlamak için gerekli tüm verileri topladıktan sonra arazinin neresinde neler yapılabileceği ile ilgili 'Permakültür Tasarımı'na sıra gelir. Permakültür tasarımının bazı genel prensipleri:

  • Önce en çok vakit geçireceğin mekanın (mesela küçük yerleşkede evinin) arazi üzerindeki konumunu belirle.
    • Bu konumu belirlemek için birçok kriter göz önüne alınır: erişim, güneşlenme, rüzgar/sel/yangın tehdidi, toprak yapısı, bina türü...
  • Yapının/yapıların çevresinde yer alacak şeyleri yerleştir: insan enerjisini optimize ederek ve bileşenler arasındaki ilişkileri koruyarak, birden fazla faydayı gözeterek.
    • Sıklıkla uğramamız gereken yerler yakınımızda olmalı, nadir gittiğimiz yerler uzakta yeralabilir,
    • Güneşlenme, rüzgar, sel/yangın riski durumlarını tasarımda değerlendir.
    • Mesela bina yapılacak yerin güneşlenme durumu bilinirse, yazın aşırı sıcak öğleden sonraki batı güneşinden korunmak için önlemler alınabilir. Pasif solar tasarımla kışın bina içine güneş ışını sokup, bir ısı kütlesini ısıtarak ısınma masraflarını ciddi oranlarda düşürmek mümkün olabilir...


Belentepe Çiftliği Permakültür mıntıka ve dilim analizleri

 

Permakültür tasarımını gerçekleştirebilmek için öncelikle Permakültür Tasarım Sertifika Kursu'nu almak gerekir. Bu kursta tasarım yol haritası detaylıca anlatılır ve kursiyerler gruplara ayrılarak pratik kazanmak üzere bir proje üzerinde çalışma yaparlar; kursun son gününde çalıştıkları permakültür tasarım projesini sunarlar. Ancak bu kursu almış olmak başarılı bir tasarım yapacağınız anlamına gelmemeli. Bilgi, tecrübe, beceri kazanmak gerekir. Tasarımcının önceden ne tür projelere imza attığını, başarılarını sorgulamak gerekir. Permakültür tasarımcısı diyen, tecrübesiz biri çok yanlış işler de yapabilir.

İnsanlar için yaşam alanları tasarlayan herkesin permakültür tasarımını bilmesinde çok faydalar olacaktır çünkü bu sayede benzer veya daha düşük maliyetlere çok daha faydalı projeler meydana getirmek mümkündür.

Permakültür tasarım raporunda, tasarımcının tüm ön araştırmaları, arazi verileri ve permakültür tasarım harita, görselleri yer alır:

Arazi üzerinde yapıların yerleştirilebileceği konumlar, yapılar etrafında yer alacaklar, erişim yolları, su tutma türleri, göletler, bahçeler, hayvanlar varsa barınakları, ormanlaştırılacak veya meralaştırılacak yerler, v.b. plan üzerinde çizilir.

Bu noktada arazi sahibi arazinin mevcut potansiyelini ve olasılıkları kavrayacaktır. Tasarıma devam etmek istenirse, bir sonraki adım Avan Proje çalışmasıdır.

Arazinin permakültür tasarımı, bir sonraki adım olan Avan Proje çalışması için çok sağlam bir temel oluşturur.

 

6. Adım: Avan Proje Tasarımı

 
 
Untitled Document

Benko Bilgisayar Yazılım Mühendislik İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.
Demirci Mah. Anıl Sokak No: 4 16059 Nilüfer / BURSA
Telefon:
0(532) 614 99 43
Eposta: info@benkoltd.com